Sakız Adası'nın güneydoğusunda, adanın en bereketli ovalarından birine yayılan Kalamoti köyü; yüzyıllar öncesinden miras kalan taş sokakları, oymalı kapıları ve Ceneviz dönemine uzanan savunma mimarisiyle kendine özgü bir sessizlik içinde var olmaya devam ediyor. Kasabadan yaklaşık 24 kilometre uzaklıktaki bu köy, günümüzde her ne kadar ana yoldan görünmese de yürüyerek ulaşılan dar girişleri ardında derin bir tarihsel katmanı barındırıyor. Kalamoti, 14. ile 16. yüzyıllar arasında Cenevizliler tarafından kale şeklinde inşa edilmiş; denizden görünmemesi için özellikle bu biçimde konumlandırılmış nadide bir yerleşim yeri.
Köyün yerleşim planı, birbirine bitişik iki katlı evlerin oluşturduğu kesintisiz bir savunma duvarına dayanıyor. Dar ve kıvrımlı sokaklarda adım adım ilerlendikçe geçmişin izleri beliriyor: merkezdeki gözetleme kulesi, taş işçiliğiyle bezeli kapı kanatları ve küçük meydanlar. 1881 depreminin köyde derin izler bıraktığı biliniyor; pek çok yapı hasar görmüş ya da yıkılmış olsa da özgün Ortaçağ mimarisinin silueti hâlâ fark edilebilir durumda. Ayakta kalan bazı yapılar, geçmişte bu meydanın ne denli canlı bir ticaret merkezi olduğunu gözler önüne seriyor.
Köyde hâlâ yaşayan az sayıda sakin, Kalamoti'nin ruhunu canlı tutuyor. Yaz mevsiminde mevsimlik ziyaretçilerin adımlarıyla birlikte köy yeniden canlanıyor; dar sokaklarda beliren sessiz bir kalabalık, mekânın kadim kimliğiyle uyum içinde var oluyor. Çevresindeki zeytinlikler ve meyve bahçeleri ile köyün yaklaşık 3 kilometre güneyindeki Komi sahilinin geniş kumlu plajı, bölgenin doğal zenginliğine ayrı bir derinlik katıyor.
Köy merkezinde, heykeltıraş Michael Tombros'a ait mermer bir anıt yer alıyor. Bu anıt, mekânın yalnızca mimari değil sanatsal bir birikime de ev sahipliği yaptığının sessiz bir tanığı. Kalamoti'nin yakın çevresinde ise 14. yüzyıla ait freskolarıyla Agriolopousena kilisesi, Zyvos Kulesi'nin kalıntıları ve Bizans dönemi Panagia Sikelia kilisesi gibi önemli dini yapılar da dikkat çekiyor.
Mart 2026'da Londra'daki Hellenic Centre'da düzenlenen etkinlikte, mimar ve fotoğrafçı Yiorgis Yerolymbos imzalı 'Kalamoti: A Medieval Village of Chios' adlı kitabın tanıtımı yapıldı. Bu etkinlik, Kalamoti'nin mimari ve kültürel mirasının uluslararası düzeyde ilgi görmeye devam ettiğini bir kez daha ortaya koydu. Köy, yıllar içinde yabancı emeklilerin ve restorasyon meraklılarının ilgisini çekmiş; satın alınan eski taş evler özenle restore edilerek mekâna yeni bir soluk kazandırılmış.
Kalamoti, tarihe sessizce kulak vermek isteyenler için Sakız Adası'nın en özgün köşelerinden biri olmayı sürdürüyor. Kalabalığın uğramadığı bu sokaklar, Ceneviz mimarisini, Bizans geleneğini ve ada yaşamının sade dokusunu bir arada sunan ender mekânlardan birini oluşturuyor.